Odsjek za anglistiku

O Odsjeku

Katedra za engleski jezik i književnost – sada Odsjek za anglistiku – osnovana je 1951. u sklopu Katedre za germanistiku i anglistiku, a 1961. su formirane zasebne katedre za engleski jezik i književnost i njemački jezik i književnost. Prvi nastavnici engleskog jezika bili su Obren Vukomanović i Ljubica Vojnović, a engleske književnosti Olga Humo i Ivo Vidan. Godine 1954. angažirana je Branka Bokonjić, a sljedeće godine i Svetozar Koljević, dok se 1957. Odsjeku kao asistent priključio i Damir Kalogjera. Prvi studenti anglistike diplomirali su 1955. godine.

Osnovna pedagoška i naučna područja djelovanja Odsjeka jesu izučavanje lingvističkih disciplina (morfologije, lingvistike, sintakse, uvoda u lingvistiku i historije jezika), savremenog engleskog jezika, engleske i američke književnosti i kulture, kako u njihovoj sveukupnosti (historija književnosti, teorija književnosti) tako i u okviru izučavanja pojedinih pravaca i perioda (starija engleska književnost, Shakespeareovo doba, romantizam, roman osamnaestog i devetnaestog vijeka i slično), osnova kulturne i društvene historije Velike Britanije i SAD, metodičkih pristupa nastavi engleskog jezika u osnovnim i srednjim školama, kao i pismenog i usmenog prevođenja. Studij je organiziran u dva ciklusa (3+2).

Razvoj Odsjeka za anglistiku se može pratiti i preko broja diplomiranih studenata: 1955. diplomirao je jedan student, 1956. dva, 1966. sedamnaest, 1976. sedamdeset dva, 2004. četrdeset tri studenta, 2009. u prvom ciklusu bolonjskog studija diplomirao 41 student, a u predbolonjskom četverogodišnjem studiju 43 studenta. Akademske 2024/25. u prvom ciklusu studija je diplomiralo 44 studenta, a u drugom ciklusu studija 21 student/ica.

Odsjek i njegovi nastavnici i saradnici sarađivali su u projektima mnogih naučnih ustanova, sudjelovali na naučnim i stručnim konferencijama te objavljivali radove u obliku knjiga i priloga časopisima na bosanskom, hrvatskom, srpskom, i engleskom jeziku, u Bosni i Hercegovini, bivšoj Jugoslaviji te širom svijeta. Članovi Odsjeka su kao gostujući profesori držali kolegije na stranim univerzitetima u Evropi, Americi i Aziji, kao i niz predavanja na domaćim i stranim univerzitetima te drugim naučnim i stručnim institucijama, a koristili su i različite prestižne postdiplomske i postdoktoralne istraživačke stipendije, o čemu se za period od 2018. do 2025. više može saznati u publikaciji Celebrating 75 Years of English Studies: Legacy of the Department of English Language and Literature University of Sarajevo – Faculty of Philosophy (Celebrating 75 Years of English Studies: Legacy of The Department of English Language and Literature | E-knjige Univerziteta u Sarajevu - Filozofskog fakulteta / UNSA Faculty of Philosophy E-books).

U kadrovskom smislu svoj je vrhunac Odsjek doživio 1990, kada je imao 24 nastavnika i saradnika, od čega 12 doktora nauka. Na Odsjeku je u proteklom periodu radilo duže ili kraće vrijeme nekoliko desetina nastavnika, saradnika i stranih lektora, kako sa prostora nekadašnje zajedničke države, tako i iz Velike Britanije, SAD, Francuske i Španjolske. U ratu je na Odsjeku ostao samo jedan profesor, dr. Zvonimir Radeljković. On je u tim najtežim godinama bio i dekan Fakulteta kojem je ne samo osigurao opstanak, nego i dignitet.

U poslijeratnim godinama, broj nastavnika i saradnika se relativno brzo povećao. Prof. dr. Zvonimiru Radeljkoviću su se pridružili prof. dr. Srebren Dizdar, prof. dr. Midhat Riđanović, prof. dr. Lada Šestić, prof. dr. Snežana Bilbija, viša lektorica Spomenka Beus, asistentice Ksenija Kondali, Merima Osmankadić, Amira Sadiković, Nataša Stojaković i Ifeta Čirić, a kasnije i dr. Nedžad Leko, Jasminka Mehić i Dževahira Arslanagić. Veliku pomoć u održavanju nastave u ratu i razdoblju odmah poslije rata pružili su strani gostujući profesori, čije su angažiranje omogućili donatori, prije svega Fond Otvoreno društvo (Fondacija Soros) i Svjetski univerzitetski servis Austrije (World University Service – Austrian Committee). Najveću ulogu među njima odigrali su američki pjesnik Christopher Merrill, koji je još za vrijeme trajanja sukoba predavao englesku književnost, prof. dr. Dora Maček sa Sveučilišta u Zagrebu, te Noreen Skennion i Christopher Biehl iz SAD i Desmond Maurer iz Irske.

Na Odsjeku su u od njegovog osnivanja do danas gostovali kao predavači neki od najistaknutijih kritičara i pisaca V. Britanije, SAD i drugih zemalja; kritičari poput Davida Daichesa ili Grahama Hugha te pisci formata Chinue Achebea, Marka Stranda, Williama Kennedyja, Jamesa Hawesa, ili Elizabeth Strout i vodeći svjetski lingvisti i profesori kao što su Claire Kramsch, Bas Aarts, Daniel Perrin, Jean Kempf i Salvatore Attardo.

Bolonjska reforma je za Odsjek bila prilika da svoj studij značajno obogati, uvođenjem savremenih sadržaja i usmjerenja. Tako se, nakon trogodišnjeg prvog ciklusa, na drugom ciklusu studentima nude četiri smjera: nastavnički, lingvistički, književni i prevodilački. Ova se odluka pokazala ispravnom i Odsjek uspješno školuje nove generacije nastavnika, prevodilaca i naučnoistraživačkih radnika. Odsjek za anglistiku je i jedini u BiH koji studentima nudi obuku iz konferencijskog prevođenja.

U ovom trenutku Odsjek na dvije katedre (za engleski jezik i englesku i američku književnost) ima 21 nastavnika i saradnika: 6 redovnih profesora/ica (dr. Sanja Šoštarić, dr. Shahab Yar Khan, dr. Ksenija Kondali, dr. Amira Sadiković, dr. Larisa Kasumagić-Kafedžić i dr. Ifeta Čirić-Fazlija), 6 vanrednih profesora/ica (dr. Merima Osmankadić, dr. Selma Đuliman, dr. Lejla Mulalić, dr. Melisa Okičić, dr. Nejla Kalajdžisalihović i dr. Faruk Bajraktarević), 3 docentice (dr. Nermina Čordalija, dr. Alma Žero i dr. Srebrenka Mačković), 3 viših asistenata (dr. Dajana Zečić, Davor Njegić, MA i Matea Tolić, MA), 1 asistenticu (Ulvija Tanović, MA), 1 lektora (Vedad Lihovac) i 1 stranu lektoricu za japanski jezik (Nozomi Miyanoya, MA).

Za 75 godina postojanja Odsjek je uspostavio posebne veze sa brojnim ustanovama u inostranstvu, naročito u Velikoj Britaniji, SAD, Norveškoj i Japanu. Među fakultetima i univerzitetima sa kojima postoje takve veze ističu se Međunarodna ljetna škola škotskih univerziteta (Scottish Universities' International Summer School) iz Edinburgha, na kojoj su studenti sa sarajevskog Odsjeka za anglistiku sudjelovali više od deset godina; Državni univerzitet Grand Valley (Grand Valley State University) iz savezne države Michigan u SAD, gdje su predavali i studirali nastavnici i studenti sarajevske anglistike; Odsjek za anglistiku iz Bergena, Norveška, na kome je boravio veći broj nastavnika i saradnika s Odsjeka predajući, studirajući i skupljajući materijal za magistarske i doktorske teze, te Smith College iz savezne države Massachusetts (SAD), sa kojim sarajevska Anglistika razvija partnerske odnose, ne samo u razmjeni studenata i nastavnika koja je izuzetno živa, nego i u razvijanju univerzitetskog programa iz američkih studija pod pokroviteljstvom američkog State Departmenta. Širina naučnog i nastavnog rada Odsjeka vidljiva je i iz činjenice da pozivna gostovanja uključuju i vrlo daleke univerzitetske centre, poput Univerziteta Sophia u Japanu, kao i tekuće projekte s vrhunskim partnerima kao što su Evropski centar za moderne jezike (ECML), IATEFL (International Association of Teachers of English as a Foreign Language), Univerzitet Princeton, Univerzitet Longwood i Univerzitet Cornell, iz SAD-a, s kojima nastavnici Odsjeka za anglistiku imaju višegodišnju saradnju kroz zajednička istraživanja i projekte na nastavi, te College of William and Mary (druga najstarija visokoškolska institucija u SAD), s kojima naši nastavnici i studenti sarađuju skoro dvadeset godina kroz projekat ABC (American-Bosnian Collaboration) zasnovan na aktivnostima interkulturalne i mirovne pedagogije u nastavi engleskog jezika, kulture i književnosti. .

Nastavnice/i i saradnice/i Odsjeka za anglistiku su među osnivačima niza stručnih i akademskih udruženja u Bosni i Hercegovini, poput Udruženja prevodilaca u Bosni i Hercegovini (UPBIH, 2008), Društva anglista u Bosni i Hercegovini (DAuBiH, 2016), Udruženja za američke studije u Bosni i Hercegovini (UAMSBIH, 2016), Društva za unapređenje primijenjene lingvistike u Bosni i Hercegovini (SAALinBiH, 2018), kao i Centra za mirovno obrazovanje u Sarajevu (PEH, 2020) te su time dio mreže krovnih evropskih i svjetskih stručnih i akademskih udruženja (ESSE, Gender Studies Network, EAAS, AILA, CARN, ERL Association i slično).

Savremeni nastavni planovi i programi, dinamična nastava i svestranost čine Odsjek privlačnim i brojnim stranim studentima i nastavnicima, koji putem različitih programa razmjene dolaze u BiH. Od uvođenja programa kao što su Erasmus i Mevlana, Odsjek je svake godine ugostio kolegice i kolege iz različitih evropskih zemalja, a putem programa Fulbright Odsjek je bio domaćin nastavnicima i saradnicima iz SAD-a koji su aktivno učestvovali u različitim nastavnim i istraživačkim aktivnostima Odsjeka, čime su se dodatno osnaživali različiti segmenti međunarodne saradnje i kvaliteta nastave.

Odsjek je pokrenuo i svake dvije godine organizira međunarodnu naučnu konferenciju pod nazivom CELLTTS (Conference on English Language, Linguistics, Teaching and Translation Studies), koja okuplja naučnike i istraživače iz cijelog svijeta.

Studenti Odsjeka za anglistiku učestvuju i radu Shakespeare Drama Cluba koji je osnovan 1999. godine i najaktivniji je amaterski dramski klub u regiji. Svake godine klub priređuje nove interpretacije drama Williama Shakespearea i radionice vezane za Shakespearovu dramu.